De trage Wegen in de Halse bossen

Wandeling van Natuurpunt Voorkempen op

De trage Wegen in de Halse bossen (6/11)

met als gids Frans Van Gils. Ik maak dankbaar gebruik van zijn nota’s voor dit verslag. Een grote groep van 40 man was opgedaagd aan de kerk van Halle-Kempen. De kerk dateert van 1500, doch van voor 1300 stond hier al een kapel. In 1914 werd de kerktoren opgeblazen.

Hier staat een eerste bord over de Halse bossen, die zich uitstrekken aan de zuid-westkant van het dorp. De meeste gronden zijn eigendom van het OCMW van Ranst. We wandelen over de straat de “Paardenmarkt”. Frans vond in een document dat Halle in 1621 74 paarden telde. Hoeveel zouden het er nu zijn met de huidige paardenliefhebberij? In 1625 breekt de pest uit. 1/3 van de bevolking bezwijkt. De slachtoffers werden hier begraven.

Het bosbestand bestaat voor ’t grootste stuk uit Corsicaanse den (of is het Oostenrijkse?), ook grove den (Pinus silvestris), maar in mindere mate. In deze herfsttijd vallen de verkleurende bladeren van loofhout op: Amerikaanse vogelkers, wat berk en eik. Later zullen we ook Amerikaanse eiken en enkele oude zomereiken zien.

Over enkele trage wegen door het bos, met o.a. een krater van een V2, komen we aan de hoeve “De hoge Cutse” op Liefkenshoek, daterend van 1725, in steen herbouwd door burgemeester Nuyts in 1844. Stamvader Eyskens kocht de 5 Ha in 1912 voor 2500 B. Frank. De huidige bewoner Eyskens vertelde dat hier tijdens de oorlog 13 joden ondergedoken leefden. De enige nog levende stuurt nog elk jaar met Nieuwjaar een kist appelsienen van zijn plantage in Israel. De plaatselijke beek heet “Lieveke”.

Aan conferentieoord St. Martinus staat, op de hoek met de watermolen, de oude St Jozefkapel. Het altaar dateert uit de tijd van Rubens (17 de eeuw).

Dichter tegen de Schijn - een bijrivier van de Schelde, die zijn naam gaf aan het Tervierenhof te Deurne, ontspringt aan de trappisten van Westmalle, - zien we de laagte voor het reservewater voor de watermolen. Deze functioneerde van voor 1350 tot 1600. De Schijn zorgde voor het drinkwater van Antwerpen en water voor bier. Destijds telde Antwerpen 48 brouwerijen. Een tijd wou men ook water van de Nete betrekken. Daarvoor groef men de Herentalse vaart, doch veel verder dan een verbinding met de Schijn kwam men niet.

We wandelen een eind over de Lemmekensbaan, destijds een schakel in de verbinding Breda, Hoogstraten, Lier, Mechelen, Brussel. Op grondgebied Schilde ligt de verkaveling Dreihoek, gronden van baron Van de Werve, die maar eventjes 700 Ha van de 2 094 van Schilde bezat. Een van de kleinmannen heeft een mooie, grote rups ontdekt en houdt die in zijn handen. Er een foto van maken lukt niet. Ik dacht terug aan de kleuterschool op de Reiger te Ichtegem. Men zette mij boven op de meidoornhaag om de rupsen te vangen.

We maken een zijsprong in het bos op afgravingsgebied ten tijde van het starten van de verkaveling de Dreihoek. Nu is het een vlak heidegebied met struikheide, maar ook dopheide. Frans Kerstens had er deze zomer de Nachtzwaluw gehoord. Een nieuw broedgebied ? Deze vogel is al tientallen jaren uit de streek verdwenen. Toen ik mijn eerste enting –geleerd uit een boekje- verwezenlijkte, begin mei 1963, hoorde ik de nachtzwaluw op het braakland met veel brem, waarop later de verkaveling van de Verscheurde Hoeve en de Berkemei kwam. Zou men niet best deze trage weg afsluiten?

De rand waarover we verder wandelen ligt minstens een meter hoger. Na nog wat weggetjes komen we op het Sniederspad, genoemd naar de broers Snieders: Renier, tijdgenoot van Conscience en arts in het Nederlandse Bladel schreef streekromans. Zijn broer August was te Antwerpen hoofdredacteur van het Katholiek Blad van Antwerpen en eveneens romanschrijver. Beide broers kwamen elkaar halverwege Antwerpen –Bladel te gemoet. Het tracé werd in 1937 ingehuldigd. In 1988 werd het gedeeltelijk GR route, ter hommage voor de 100 ste verjaardag van het overlijden van Renier Snieders. Momenteel wordt het stuk naar Liefkenshoek verkaveld en verdwijnt daar een strook bos.

Aan de Bergen staat het kapelletje Van den Nieuwenhuyzen en zijn compagnon, herbouwd in 1900. Elk heeft zijn arduinen steen.

Na afloop gaan we nog een pint drinken in “De Pelikaan”, een goed draaiend dorpscafé. Ik hoor dat de brouwer van Halle destijds een soort trippel brouwde: de tuimelaar van maar eventjes 9°. Ter vergelijking de trippel van Westmalle heeft 9, 5°. Een plaatselijke amateur- brouwer Hermans lijkt de oorspronkelijke tuimelaar al dicht te benaderen. De dorpsbrouwerij is al een tijdje afgebroken voor het nieuwe dorpsplein.

Bij het terug naar huis fietsen merk ik dat de wind uit het Noorden komt, pal tegengesteld aan de zuidenwind van de vorige dagen. Het blijft helemaal overtrokken, maar droog. Thuis wijst de thermometer 13°. Vorige vrijdag, met stralend zonneweer, las ik 19°. We hadden dit jaar een zeer warm begin van de herfst.

FOTO'S

Kerk van Halle

Halse bossen

Frans Van Gils

De heer Eyskens

Frans Kerstens (links)

Op de brug van de Schijn

Idem

Kapelleke Van Den Nieuwenhuyzen

We zijn terug in het dorp. Ronny Van Soens, in het midden, dankt de gids. Op de achtergrond het voormalige gemeentehuis, nu bibliotheek.