Dag 5 Cidermuseum Hereford en James Marsden

van Gregg’s Pit

Hereford (Ik put uit de brochure van Jeanpierre) is een landelijk en op landbouw georiënteerd graafschap Het grenst tegen Wales. Dat impliceert dat deze regio ook een woelig verleden kende van invallen en oorlogen. Er zijn nogal wat kastelen in de regio. Het bekenste is Goodrich Castle bij Ross on Wye. Hampton Court nabij Leominster is ouder dan het Londense Hampton Court. De centrale stad Hereford is een markt en winkelstad. Zoals vele centrumsteden heeft ook deze stad een typisch godshuis. Dit is gebouwd in roestbruine zandsteen. Een bij gebouw van de Hereford Cathedral herbergt één van de oudste wereldkaarten, de ‘Mapei Mundi’. Deze kaart van 1289 op kalsleer (1,58m x 1,33m) stelde de wereld voor zoals men hem toen zag met Jeruzalem als centrum en Hereford helemaal aan de rand.

Hereford is ook gekend om zijn runderras. Deze runderen ontwikkelden zich hier tegen de Welsh Border in de tweede helft van de 18^de eeuw tot het nu meest voorkomende vleesras ter wereld. De Herefords zijn rood-wit en goed gespierd. Het zijn harde, taaie koeien die zomer en winter buiten kunnen. In Canada kalven deze koeien bij -20° en minder. En dit zonder problemen voor moeder en kalf. Het zijn rustige beesten met goede moedereigenschappen. Door de fijne botstructuur gaat het afkalven vanzelf. Dat alles maakt dat dit ras vaak ingezet wordt voor de begrazingsprojecten van natuurgebieden.

Voor mij was het een verrassing dat we op weg naar Hereford de Malvern Hills dwarsten. Op de weekreis die ik in 1999 voor Velt inrichtte naar de Cotswolds reden we eerst naar die hoge plaats om de streek te overzien. De Malvern Hills behoren geologisch tot de oudste rotsen van Engeland en dateren uit het Precambium, van zo’n 580 miljoen jaar terug.

Tegen Hereford vielen diverse hoogstamboomgaarden op, wellicht hoofdzakelijk voor de ciderproductie.

Cidermuseum Hereford

Het graafschap Herefordshire heeft de hoogste ciderproductie. Het museum is gehuisvest in een vroegere ciderfabriek. Alle facetten van de ciderfabricatie worden hier aanschouwelijk voorgesteld. Van de mechanisatie van het appelrapen, over het persen, vergisten, afvullen en promoten. De museumshop heeft vele soorten cider, perry (met sap van geschikte perenrassen) en appelbrandy in stock bovenop een mooie selectie boeken en boekjes rond cider.

Ik heb slechts 1 organic (Engels voor biologisch) cider kunnen ontdekken.

We hadden er ook onze lunch.

James Marsden

Daarna reden we naar Gregg’s Pit te Much Marcle.

Op deze plaats staan de oude boomgaarden van James Marsden en maakt hij er zijn ambachtelijke cider (van appelen) en perry (van peren). Bij deze laatste gaat het om een 12 tal oude rassen. Een van die oude rassen draagt de naam Gregg’s Pitt.

James woont er van 1992. Er was veel werk aan het opknappen van het cottagehuisje en de eigen, oude boomgaard. Daarnaast huurt hij nog boomgaarden van boeren-buren.

Met gezwinde stap spoedden we ons door een grote weide. Om in de boomgaard te komen moest iedereen over een heg klimmen.

De boomgaard zou al van 1785 dateren. Er staan knoesten van oude perelaars die 300 jaar kunnen halen. Maar niet allemaal houden ze het zo lang uit. Er is vernieuwingsaanplant. De grootste helft zijn appelbomen. Die worden niet zo oud. Op menige appelboom is maretak te vinden, mistletoe in het Engels. De appelbomen hangen allemaal zwaar beladen. De perenbomen daarentegen dragen dit jaar over het algemeen weinig. Maar aan die grote bomen vallen de kleine perrypeertjes ook niet direct op.

We wandelen nog verder naar een paar boomgaarden die hij huurt van boeren. Hier kunnen we de Hereford koeien bewonderen.

James onderhoudt de bomen. Hij beheert ze op biologische manier, organic in het Engels. Al 70 jaar werd hier niet meer bespoten.

Zes weken voor de rijpheid van de vruchten gaan de dieren uit de boomgaard.

James brengt ons terug tot een bijgebouw bij zijn huis. Half overdekt staat de oude, stenen pers. Binnenin is het modern met roestvrij stalen ketels. De rijpe vruchten worden met de hand geraapt van eind september tot midden november. Daarop volgt het malen. De pulp laat men overnachten. Dit verzacht de pulp, verwijdert wat van de tannine en verhoogt de sapextractie.

Het persen gebeurt op die oude stenen pers. Het gisten gebeurt met wilde, natuurlijke gist.

We proeven een perry van 1 ras en daarop een mengeling, om te eindigen met een parelperry met belletjes. Niet te versmaden!

In de 19^de en 20ste eeuw ging het bergaf met de perryproductie en – consumptie. Sinds een paar decennia weer in de lift. De kleine, lokale producenten leggen zich hoge eisen op. Het artisanale aspect (Maximum aan smaak in plaats van maximale opbrengst) maakt dat perry het steeds beter doet op de vele (boeren)markten en ver daar buiten. Ook niet onbelangrijk: perry staat voor Brits. Britten en chauvinisme; we kunnen ons daar wel wat bij voorstellen. De meeste perryperen vind je enkel in Groot-Brittannië. Vandaag bestaat er ook een nationale perry peren collectie. Dat was nodig. Dit soort perenbomen leeft erg lang, driehonderd jaar oude bomen zijn geen uitzondering. Toch is het tij maar net op tijd gekeerd. De Nationale Collectie te Malvern telt vandaag 123 bomen met 59 verschillende variëteiten of rassen.

Men gaat ervan uit dat perryperen het gevolg zijn van kruisingen van dessertperen met wilde peren. Rauw zijn ze oneetbaar vanwege de hoge zuurgraad en hoge concentraties aan tannine. Maar deze peren vergist geeft een heel ander verhaal.

Een prachtige dag, een enige boomgaardenwandeling, een begeesterd man en dit alles op een echt zomerse dag.

FOTO’S

Cider museum Hereford

We wachten op de opening

James Marsden (links) wacht ons op

Een traditionele Herefordshire boerderij

Vertrekkensklaar

Maretak in appelboom. Bij peren geraken ze niet door de harde bast

Klimmen over de afsluiting; voor sommigen wel een opgave

Idem

Hier werd de perelaar geënt; nauwelijks te zien

Bij een machtige perenboom; 250 jaar ?

Nog zo’n entplaats

Hier is wel een duidelijk verschil in groeikracht. Deze van de onderstam is sterker dan van de entboom

Op deze foto zie je het omgekeerde. De geënte boom is veel groeikrachtiger

Nog een oude perelaar

In de boomgaard

Zwaluwen verzameld voor de trek. Een dergelijk beeld heb ik al vele tientallen jaren bij ons niet meer gezien. Waren het huiszwaluwen of boerenzwaluwen?

Koeien van het Hereford ras

Nog in een andere boomgaard

Ciderappel, bekroond door een maretak

Machtige bomen

Hereford koeien

James Marsden

Op terugweg; een langgerekt peleton

De oude pers is opnieuw in dienst

James is fier over zijn perry

En laat proeven en wij genieten ervan

Een tevreden James met pretogen